เลือดออกตามไรฟัน ลักปิดลักเปิด จากการขาดวิตามินซี

เลือดออกตามไรฟัน อาจเกิดได้จากหลากหลายสาเหตุ โดยอาจเกิดจากปัญหาสุขภาพของช่องปาก เช่น เหงือกอักเสบ เหงือร่น การใช้แปรงสีฟันที่ไม่เหมาะสม เช่นขนแปรงแข็ง หรือการแปรงฟันที่ผิดวิธี 
นอกจากเหตุผลในข้างต้นแล้ว เลือดออกตามไรฟันยังสามารถเกิดขึ้นจากการขาดสารอาหารบางตัว โดยที่สารอาหารตัวนั้นคือ วิตามินซี (vitamin C) นั่นเอง
แม้ว่าวิตามินซีจะไม่ให้พลังงานแก่ร่างกายซึ่งแตกต่างจากอาหารจำพวกแป้ง (carbohydrate) ไขมัน (fat) หรือโปรตีน (protein) แต่ตัววิตามินซีเองก็มีความเกี่ยวข้องกับการทำงานของร่างกายเป็นอย่างมาก ทั้งด้านการสังเคราะห์เนื้อเยื่อ การทำงานร่วมกับเอนไซม์ต่างๆของร่างกาย รวมถึงเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ซึ่งการได้รับวิตามินซีอย่างเพียงพอจึงทำให้ร่างกายทำงานเป็นปกติ
แม้ว่าผลที่เกิดขึ้นจากการขาดวิตามินซีจะไม่รุนแรงจนถึงแก่ชีวิต แต่ก็ทำให้ร่างกายทำงานไม่ปกติ บกพร่อง อาจเป็นผลทำให้เราเกิดโรคได้ ซึ่งโรคที่เกิดจากการขาดวิตามินซีที่สำคัญคือโรคลักปิดลักเปิด (scurvy) หรือโรคเลือดออกตามไรฟันนั่นเอง

การขาดวิตามินซีกับโรคลักปิดลักเปิด

เลือดออกตามไรฟัน scurvy ขาดวิตามินซี
เลือดออกตามไรฟัน (ที่มา wikipedia)

โรคลักปิดลักเปิดในประวัติศาสตร์นั้น มีการบันทึกว่า จะพบมากในหมู่กะลาสี โจรสลัดและผู้ที่ล่องเรือในทะเลเป็นเวลานาน เพราะการล่องเรือนาน ๆ ลูกเรือจะขาดอาหารประเภทผักและผลไม้ ซึ่งเป็นแหล่งของวิตามินซีนั่นเอง
โรคลักปิดลักเปิด (Scurvy) มีอาการ 4 อย่างที่สำคัญ (4H)

  • ภาวะเลือดออก (hemorrhage) ที่พบได้บ่อยคือ ภาวะเลือดออกตามไรฟัน ซึ่งเกิดจากการขาดวิตามินซีทำให้กระบวนการสังเคราะห์เนื้อเยื่อคอลลาเจนผิดปกติ เส้นเลือดจึงมีความเปราะบางมากขึ้น
  • ภาวะหนังหนาหรือเยื่อบุหนาหรือโรคกระจกตาหนา (hyperkeratosis)
  • ภาวะที่คิดว่าตนเองป่วย (hypochondriasis)
  • ภาวะความผิดปกติของเลือด (hematologic abnormalities)

นอกจากอาการ 4 อย่างข้างต้นแล้ว อาการอื่นๆที่อาจพบได้เช่น เหนื่อย อ่อนเพลีย ไม่อยากอาหาร เป็นต้น ซึ่งก็พบว่ามีสาเหตุจากการลดลงของการสร้างพลังงานของไมโตคอนเดรีย ซึ่งกระบวนการดังกล่าวจะใช้วิตามินซีเป็นองค์ประกอบที่สำคัญ

การรักษาโรคลักปิดลักเปิด

การรักษาโรคนี้ที่ง่ายที่สุดคือการใช้วิตามินซีนั่นเอง โดยให้รับประทานครั้งละ 250 มิลลิกรัม วันละ 4 ครั้ง เป็นเวลานาน 1 สัปดาห์ นอกจากรับประทานวิตามินซีในรูปแบบสำเร็จรูปแล้ว ควรเพิ่มการรับประทานอาหารที่มีวิตามินซีสูง เช่น ผลไม้กลุ่มส้ม มะนาว ฝรั่ง เป็นต้น เพื่อหลีกเลี่ยงและป้องกันการเกิดเป็นซ้ำอีก
นอกจากนี้ผู้ที่ขาดวิตามินซี ยังมีแนวโน้มที่จะขาดธาตุเหล็ก (iron) ร่วมด้วย เนื่องจากวิตามินซีจำเป็นต่อการดูดซึมธาตุเหล็กในลำไส้ ดังนั้นผู้ที่มีอาการของลักปิดลักเปิดอาจได้รับการตรวจเพิ่มเติมเกี่ยวกับภาวะโลหิตจาง (anemia)

การป้องกัน

การป้องกันคือการได้รับวิตามินซีให้เพียงพอในแต่ละวัน ซึ่งปริมาณสารอาหารอ้างอิงที่ควรได้รับประจำวัน (dietary reference intake หรือ DRI) สำหรับคนไทย กำหนดไว้ว่า

  • ทารก 6 ถึง 11 เดือน 35 มิลลิกรัมต่อวัน
  • เด็ก 1 ถึง 8 ปี 40 มิลลิกรัมต่อวัน
  • วัยรุ่นชายอายุ 9 ถึง 12 ปี 45 มิลลิกรัมต่อวัน
  • วัยรุ่นชายอายุ 13 ถึง 15 ปี 75 มิลลิกรัมต่อวัน
  • วัยรุ่นชายอายุ 16 ถึง 18 ปี 90 มิลลิกรัมต่อวัน
  • วัยรุ่นหญิงอายุ 9 ถึง 12 ปี 45 มิลลิกรัมต่อวัน
  • วัยรุ่นหญิงอายุ 13 ถึง 15 ปี 65 มิลลิกรัมต่อวัน
  • วัยรุ่นหญิงอายุ 16 ถึง 18 ปี 75 มิลลิกรัมต่อวัน
  • ผู้ใหญ่เพศชายอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป 90 มิลลิกรัมต่อวัน
  • ผู้ใหญ่เพศหญิงอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป 75 มิลลิกรัมต่อวัน
  • ตั้งครรภ์ทุกไตรมาส บวกเพิ่ม 10 มิลลิกรัมต่อวันจากปริมาณที่ควรได้ในช่วงอายุขณะตั้งครรภ์
  • ให้นมบุตรบวกเพิ่ม 35 มิลลิกรัมจากปริมาณที่ควรได้ในช่วงอายุขณะที่ให้นมบุตร

แหล่งข้อมูล
Medscape: Scurvy Treatment & Management: Approach Considerations, Ascorbic Acid, Diet
ตาราง Thai DRI จากเว็บไซต์คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
 

คุณอาจจะสนใจ

วิตามิน 13 ชนิด ประโยชน์ หน้าที่ แหล่งที่พบ และอาก... วิตามิน (vitamin) เป็นสารอาหารที่สำคัญจำเป็นต่อการดำรงชีวิตของเรา วิตามินเป็นสารอาหารที่ไม่ให้พลังงาน ซึ่งแตกต่างจากสารอาหารพวกคาร์โบไฮเดรต ไขมัน...
วิตามินซี กับบทบาททางสรีรวิทยา... วิตามินซี (vitamin C) หรือชื่อทางเคมี คือ แอสคอร์บิค แอซิด (ascorbic acid) เป็นวิตามินที่หลายคนรู้จักเป็นอย่างดี ถ้าพูดถึงเรื่องวิตามิน หลายคนจะนึกถึง...
วิตามินซี ช่วยอะไร ยี่ห้อไหนดี วิธีกินวิตามินซี กิ... วิตามินซี (vitamin C) หรือ กรดแอสคอร์บิค (ascorbic acid) เป็นวิตามินที่ละลายในน้ำ ร่างกายของเราไม่สามารถสังเคราะห์ใช้เองได้ ซึ่งแตกต่างจากสัตว์ชน...
วิตามินซี รักษาและป้องกันไข้หวัด ได้จริงหรือ?... วิตามินซี (vitamin C) หรือ แอสคอร์บิค แอซิด (ascorbic acid) เป็นวิตามินที่ละลายในน้ำ เราไม่สามารถสร้างได้เองจึงต้องได้รับจากอาหารเท่านั้นโดยเฉพาะ ผัก ...
ปากนกกระจอก ขาดวิตามินอะไร รักษาอย่างไร มีสาเหตุอื... ก่อนที่เราจะมาดูกันว่า ปากนกกระจอก ขาดวิตามินอะไร เรามาทำความรู้จักกับโรคปากนกกระจอกกันก่อน By Matthew Ferguson 57 (Own work) , via Wikimedia Commons...

หนึ่งความเห็นบน “เลือดออกตามไรฟัน ลักปิดลักเปิด จากการขาดวิตามินซี”

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *