วิตามินซี รักษาและป้องกันไข้หวัด ได้จริงหรือ?

วิตามินซี (vitamin C) หรือ แอสคอร์บิค แอซิด (ascorbic acid) เป็นวิตามินที่ละลายในน้ำ เราไม่สามารถสร้างได้เองจึงต้องได้รับจากอาหารเท่านั้นโดยเฉพาะ ผัก และผลไม้ ในตระกูลส้ม
สำหรับประโยชน์ของวิตามินซีนั้นมีหลากหลาย ได้แก่ การช่วยดูดซึมธาตุเหล็ก ช่วยทำให้แผลหายเร็วขึ้น ช่วยสร้างเนื้อเยื่อคอลลาเจน รวมถึงช่วยสร้างสารสื่อประสาทอีกด้วย
ในกรณีที่ร่างกายได้รับวิตามินซีไม่เพียงพอ โรคที่จะเกิดขึ้นเมื่อร่างกายขาดวิตามินซี คือ ลักปิดลักเปิด (scurvy) ซึ่งมีอาการเลือดออกตามไรฟันเป็นอาการเด่น
นอกจากนี้ยังมีการใช้อย่างแพร่หลายในกลุ่มการแพทย์ทางเลือก เช่น ป้องกันหรือรักษามะเร็ง การใช้เป็นสารต่อต้านอนุมูลอิสระ รวมถึงมีการใช้เพื่อป้องกันและรักษาโรคหวัด (common cold)
หวัด ไข้หวัด ป่วยโรคหวัด (common cold) เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่ทำให้เกิดความเจ็บป่วย สาเหตุของโรคหวัดส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อไวรัสที่ชื่อว่า ไรโนไวรัส (rhinovirus) มีเพียงส่วนน้อยเท่านั้นที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย
การรักษาโรคหวัดนั้น ส่วนใหญ่จะรักษาตามอาการ เช่น การใช้ยาลดน้ำมูก แก้คัดจมูก ลดเสมหะ หรือยาลดไข้ นอกจากนี้ก็มีผลิตภัณฑ์พวกสมุนไพร หรือวิตามิน โดยเฉพาะกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่ผสมวิตามินซี
เราเคยสงสัยกันบ้างไหมว่า วิตามินซี ช่วยป้องกันหรือทำให้เราหายจากหวัดได้จริงหรือเปล่า

งานวิจัยที่ศึกษาผลของวิตามินซีในโรคหวัด

นับตั้งแต่เริ่มมีการค้นพบวิตามินซี ก็มีงานศึกษาวิจัยออกมามากมายเกี่ยวกับผลต่อสุขภาพ เรื่องหวัดก็เช่นกัน มีข้อถกเถียงมากมายถึงประสิทธิภาพของวิตามินซีในโรคหวัด
หนึ่งในงานวิจัยที่ศึกษาเกี่ยวกับเรื่องนี้ ทำขึ้นโดย Douglas และคณะ เป็นงานวิจัยนำเอาผลการศึกษาจากงานวิจัยอื่น ๆ ถึง 29 งานวิจัย มาวิเคราะห์รวมกัน แล้วหาค่าทางสถิติออกมา เพื่อสรุปผลการศึกษา (meta-analysis)
ผลการศึกษาจากกระบวนการ meta-analysis ในข้างต้น มีความน่าเชื่อถือสูงกว่างานวิจัยประเภทอื่น ๆ
โดยงานวิจัยจะมีการแบ่งคนออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ได้รับวิตามินซี อย่างน้อยวันละ 200 มิลลิกรัม กับกลุ่มที่จะได้ยาหลอก (placebo) เสร็จแล้วเอาผลของแต่ละการทดลองมารวมกัน แล้วก็วิเคราะห์ออกมา
สิ่งที่คุณ Douglas และคณะต้องการทราบ คือ

  • การทานวิตามินซีระยะยาว เช่น ทานเพื่อป้องกัน สามารถลดการเกิดไข้หวัดได้ไหม
  • เมื่อเป็นหวัดแล้ว ระยะเวลาตั้งแต่เริ่มเป็นไข้หวัด จนกระทั่งหายจากโรคหวัด ลดลงบ้างหรือเปล่า
  • และการทานเมื่อเริ่มเป็นหวัด (ไม่เคยทานมาก่อนเลย) จะให้ผลรักษาหวัดหรือไม่อย่างไร

ผลการวิเคราะห์

วิตามินซี vitamin C
ผลการศึกษาวิเคราะห์โดย Douglas และคณะ (2004)

ผลการศึกษาด้านบนสามารถอธิบายได้ดังนี้
การทานวิตามินซีอย่างต่อเนื่อง เช่น เพื่อป้องกัน โดยทานอย่างน้อยวันละ 200 มิลลิกรัมขึ้นไป พบว่า

  • ในคนปกติทั่ว ๆ ไป การทานวิตามินซีไม่ได้ช่วยลดการเกิดโรคหวัด แม้ว่าจะมีการทานถึงวันละ 2 กรัม (จากตารางด้านบนข้อมูลบอกว่าช่วยลดการเกิดหวัดได้ 2% เมื่อเทียบกับไม่ได้ทาน ซึ่ง 2% นี้ก็ถือว่าไม่ได้แตกต่างกันในทางสถิติ)
  • แต่การทานป้องกันในคนที่เป็นนักวิ่งมาราธอน นักสกี และทหารที่ต้องไปอยู่ในพื้นที่่หนาว หรือต้องใช้แรงเยอะ ก็พบว่าสามารถลดการเป็นหวัดได้ถึง 50% เลยทีเดียว

สำหรับระยะเวลาของการเป็นหวัดนั้น พบว่า

  • ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่เมื่อทานวิตามินซีในระยะยาวเพื่อป้องกัน เมื่อเป็นหวัดแล้ว จะช่วยลดระยะเวลาการเป็นหวัดได้ โดยถ้าในเด็กจะลดระยะเวลาได้ถึง 14% และในผู้ใหญ่จะลดได้ 8%
  • เช่น สมมติว่าเราปกติเป็นหวัดนาน 5 วัน ลดได้ 8% ก็เหมือนลดระยะเวลาได้ประมาณเกือบๆครึ่งวัน เราอาจจะเป็นหวัดแค่ 4 วันครึ่ง

แล้วถ้าจะทานตอนที่เริ่มเป็นหวัด พบว่า

  • ถ้าเราไม่เคยทานวิตามินซีมาก่อนเลย แล้วพอเป็นหวัดแล้วจะทาน ก็ไม่ได้ช่วยให้เราหายจากหวัดเร็วขึ้น
  • แต่ก็มีการให้ในขนาดถึง 8 กรัม (โดสสูง) ในวันที่เริ่มเป็นหวัด พบว่าสามารถช่วยลดระยะเวลาลงได้ (แต่อย่าลืมว่าการทานเกินกว่า 2 กรัมต่อวัน จะเริ่มมีผลเสียต่อร่างกาย)

ข้อสรุปของวิตามินซี ในโรคหวัด

ข้อสรุปจากงานวิจัยนี้ คือ การทานวิตามินซีอย่างต่อเนื่อง อย่างน้อยวันละ 200 มิลลิกรัม ไม่ได้ช่วยลดอัตราการเกิดหวัดในคนปกติ แต่ถ้าเป็นวิ่งมาราธอน นักสกี หรือทหารที่ต้องไปอยู่ในที่หนาวๆ ก็พบว่าช่วยลดการเกิดหวัดได้ถึง 50% นักวิจัยเลยแนะนำว่าถ้าเราจะต้องไปเจออากาศหนาวจัด หรือการใช้แรงเยอะๆ (extreme physical exertion) ก็อาจทานเพื่อป้องกันหวัดก็ได้
ผลประโยชน์อีกข้อหนึ่งคือ เมื่อทานติดต่อกันแล้ว จะช่วยลดระยะเวลาที่เราเป็นหวัดได้ แต่การทานเมื่อเริ่มเป็นหวัดจะไม่สามารถลดระยะเวลาได้เลย
บทความนี้เพียงแค่ให้ข้อมูลงานวิจัยเท่านั้น ไม่ได้ส่งเสริมหรือชักจูงให้ทานวิตามินซีเพื่อป้องกันหรือรักษา เนื่องจากการรับประทานผลิตภัณฑ์อาหารเสริมทุกชนิดควรปรึกษาแพทย์ เภสัชกร นักโภชนาการ ถึงผลดี ผลเสียก่อนทุกครั้ง โดยผลเสียหรืออาการข้างเคียง ได้แก่ 

  • คลื่นไส้ อาเจียน แสบทรวงอก ท้องเสีย ปวดเกร็งหน้าท้อง ปวดศีรษะ
  • ถ้าทานมากกว่า 2 กรัมต่อวัน จะยิ่งเพิ่มอาการข้างเคียงในทางเดินอาหาร (ท้องเสีย ปวดท้อง)
  • นอกจากนี้การทานในขนาดสูงควรหลีกเลี่ยงในคนที่เป็นเกาต์และโรคตับแข็งด้วย เนื่องจากจะทำให้อาการกำเริบได้

แล้วเราควรจะทานวิตามินซีอย่างไร
เนื่องจากลำไส้มีการดูดซึมที่จำกัด มีผู้เชียวชาญแนะนำว่า เราควรทานครั้งละไม่เกิน 500 มิลิกรัม เพราะถ้ารับประทานมากกว่า 500 มิลลิกรัม ปริมาณที่ถูกดูดซึมจะลดลง และถ้าหวังผลการลดระยะเวลาของการเป็นหวัดก็ต้องทานอย่างต่อเนื่องด้วย
แหล่งข้อมูล

  1. Douglas RM, Hemilä H (2005) Vitamin C for
    preventing and treating the common cold. PLoS Med 2(6): e168.
  2. Heimer KA, Hart AM, Martin LG, Rubio-Wallace S. Examining the evidence for the use of vitamin C in the prophylaxis and treatment of the common cold. J Am Acad Nurse Pract. 2009 May;21(5):295-300.[/toggle]

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *