โรคต่าง ๆ และการป้องกันโรค

ปลายประสาทอักเสบ โรคที่ไม่ได้แค่เจ็บหรือแค่ชาปลายมือปลายเท้า…เท่านั้น

มือ, ปลายประสาทอักเสบ, ฝ่ามือ, ร้อนมือ

โรคปลายประสาทอักเสบ (peripheral neuropathy) อาจไม่ได้มีแค่อาการเจ็บและชาที่ปลายมือปลายเท้าเท่านั้น แต่ในบางรายอาจถึงขั้นกล้ามเนื้ออ่อนแรง ปลายประสาทอักเสบ อาจมีสาเหตุที่เป็นไปได้หลายประการ ตั้งแต่ภาวะขาดสารอาหาร การได้รับสารพิษ หรือแม้แต่การติดสุรา สำหรับวิธีการรักษาโรคนี้ ก็มีตั้งแต่การใช้ยาบรรเทาอาการ การทำกายภาพบำบัด หรือการผ่าตัดแก้ไขในรายที่เกิดการกดทับเส้นประสาท ในบทความนี้จะกล่าวข้อกล่าวถึงรายละเอียดพอสังเขปของโรคปลายประสาทอักเสบ เพื่อให้ผู้อ่านได้ทราบข้อมูลในเบื้องต้นเท่านั้น

มือ, ปลายประสาทอักเสบ, ฝ่ามือ, ร้อนมือ

โรคปลายประสาทอักเสบคืออะไร

ปลายประสาทอักเสบ คือ การอักเสบของระบบประสาทส่วนปลาย ซึ่งเป็นเส้นประสาทที่ขยายต่อมาจากระบบประสาทส่วนกลาง

การอักเสบจะก่อความเสียหายให้กับเส้นประสาท ทำให้ไม่สามารถส่งสัญญาณประสาทไปกลับได้ ส่งผลให้เกิดอาการต่าง ๆ ที่เรามักจะพบในโรคนี้

สาเหตุของปลายประสาทอักเสบ

  • โรคปลายประสาทอักเสบ อาจเกิดจากหลาย ๆ ปัจจัยร่วมกัน เช่น
  • พันธุกรรม
  • โรคเบาหวานที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้
  • การบาดเจ็บหรือการกดทับเส้นประสาท
  • โรคภูมิคุ้มกันต่อตัวเอง ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันทำลายปลายประสาท
  • ได้รับสารพิษโลหะหนักหรือสารเคมี
  • การติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียบางชนิด เช่น งูสวัด ไวรัสตับอักเสบซี
  • การขาดสารอาหาร โดยเฉพาะวิตามินบี 1, 6 และ 12 รวมถึงวิตามินอี
  • การดื่มสุราเป็นประจำ อาจทำให้ขาดวิตามินบี
  • เนื้องอก หรือก้อนเนื้อมะเร็ง อาจกดทับเส้นประสาทจนเกิดการอักเสบ
  • ยาบางชนิด เช่น ยารักษามะเร็ง
  • ความผิดปกติของไขกระดูก โรคไต โรคตับ หรือไฮโปไทรอยด์

อาการที่พบในโรคปลายประสาทอักเสบ

อาการของโรคนี้ มักจะไม่มีอาการรุนแรงในทันที แต่จะค่อย ๆ มีอาการเกิดขึ้น หลายคนอาจจะเริ่มรู้สึกชา มีอาการเจ็บแปลบ อาจเจ็บราวกับว่ามีเข็มแทง ในบางคนอาจรู้สึกเหมือนไฟช็อตตามมือและเท้า อาการเหล่านี้อาจลุกลามขึ้นไปที่แขนและขา หลายคนอาจมีอาการปวดตุ่บ ๆ ปวดแสบปวดร้อน บางคนอาจรู้สึกไวต่อการรับความรู้สึกสัมผัส ทำให้ไม่สามารถจับสิ่งของได้ถนัดมือ ในบางรายอาจมีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรง แขนขาไม่มีแรง อาจกลายเป็นอัมพาตได้

นอกจากอาการที่สังเกตได้จากภายนอกแล้ว ถ้าปลายประสาทที่ควบคุมระบบภายในร่างกายเกิดความเสียหาย ก็อาจทำให้ความดันโลหิต การเต้นของหัวใจ หรือการทำงานของระบบย่อยอาหารผิดปกติได้

Mononeuropathy (โมโนนิวร็อบพาธี) เป็นการอักเสบของเส้นประสาทเพียงเส้นเดียว อาการที่เกิดขึ้นมักเกิดขึ้นเฉพาะที่ที่ปลายประสาทนั้นไปเลี้ยงอยู่

ข้อมือ มือ แขน นิ้วมือ
  • Carpal tunnel syndrome เป็นการอักเสบของเส้นประสาทบริเวณข้อมือ เกิดจากการใช้งานข้อมือซ้ำ ๆ กัน ทำให้กระดูกไปกดทับเส้นประสาท เกิดการอักเสบ มักเกิดในคนที่ต้องเคลื่อนไหวข้อมือตลอดเวลา เช่น คนที่ทำงานในโรงงาน โรคนี้จะทำให้เกิดอาการชา เจ็บแปลบ หรือมีการรับความรู้สึกที่ผิดปกติ โดยเฉพาะที่นิ้วโป้ง นิ้วชี้ และนิ้วกลาง บางคนอาจจะตื่นกลางดึกเพราะรู้สึกชาที่นิ้ว เมื่อมีอาการมากขึ้น ก็อาจทำให้กล้ามเนื้อที่มืออ่อนแรงได้
  • Ulnar nerve palsy เป็นการอักเสบของเส้นประสาทที่พาดผ่านข้อศอก ทำให้มีอาการชาที่บริเวณนิ้วก้อย และนิ้วนาง
  • Radial nerve palsy เป็นการอักเสบของเส้นประสาทบริเวณด้านล่างของต้นแขน
  • Peroneal nerve palsy เกิดจากเส้นประสาทบริเวณหัวเข่าอักเสบ อาจทำให้ยกเท้าได้ลำบาก

Polyneuropathy (โพลีนิวร็อบพาธี) เป็นการอักเสบที่ปลายประสาทหลาย ๆ จุดพร้อมกัน มักเกิดขึ้นในคนที่เป็นโรคเบาหวาน ที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้ อาจมีอาการหลายอย่างเกิดขึ้นร่วมกัน เช่น

  • อาการเจ็บแปลบ ชา ปลายมือปลายเท้า
  • ไม่สามารถรับความรู้สึกที่บริเวณแขนและขาได้
  • รู้สึกปวดแสบปวดร้อนที่มือและเท้า
  • บางคนอาจไม่สามารถรับรู้ความเจ็บปวด
  • เสื่อมสมรรถภาพทางเพศ
  • อาการผิดปกติของระบบย่อยอาหาร เช่น ท้องผูกบ่อย ท้องเสียบ่อย
  • ความดันเลือดผิดปกติ
  • หัวใจเต้นผิดปกติ

นอกจากเบาหวานแล้ว ยังมีอีกหลาย ๆ สาเหตุที่อาจทำให้เกิด polyneuropathy ได้ เช่น Guillain-Barre syndrome การติดสุราเรื้อรัง และการได้รับวิตามิน 12 ไม่เพียงพอ

สิ่งที่ต้องระมัดระวังในคนที่มีอาการปลายประสาทอักเสบ คือ การบาดเจ็บที่ไม่รู้ตัว ที่อาจทำให้เกิดบาดแผลและการติดเชื้อ และอาจต้องระมัดระวังในขณะเดินหรือเคลื่อนไหวร่างกาย เพื่อป้องกันอุบัติเหตุที่อาจจะเกิดขึ้น

ใครบ้างที่มีโอกาสเสี่ยงเป็นโรคปลายประสาทอักเสบ

  • คนที่เป็นโรคเบาหวาน
  • ติดสุรา
  • ทุพโภชนาการ ขาดวิตามินบี
  • ได้รับสารพิษอยู่เสมอ
  • เป็นโรคตับ โรคไต ไทรอยด์ หรือโรคที่มีภูมิคุ้มกันต่อตัวเอง เช่น รูมาตอยด์ SLE
  • ได้รับบาดเจ็บหรืออุบัติเหตุ หรือทำงานที่ทำให้มีการกดทับเส้นประสาทอยู่ตลอดเวลา โดยเฉพาะบริเวณข้อมือ
  • มีประวัติครอบครัวเป็นโรคปลายประสาทอักเสบ

การรักษาปลายประสาทอักเสบ

  • ยาแก้ปวด สำหรับบรรเทาอาการปวดที่เกิดขึ้น เช่น paracetamol หรือยาในกลุ่มเอ็นเซ็ต (NSAIDs) เช่น aspirin, ibuprofen, diclofenac, aspirin เป็นต้น
  • ยากันชักบางตัว เช่น gabapentin (Neurontin), pregabalin (Lyrica) สามารถบรรเทาอาการของโรคปลายประสาทอักเสบได้
  • ยาต้านอาการซึมเศร้า เช่น amitriptyline, doxepin, nortriptyline
  • ยาทาภายนอก เช่น เจลพริก (capsaicin) หรือยาชาแบบทาภายนอก
  • วิตามินบี 1, 6 และ 12 ในขนาดความเข้มข้นสูง
  • การกระตุ้นด้วยไฟฟ้า (transcutaneous electrical nerve stimulation หรือ TENS) จะส่งผ่านกระแสไฟฟ้าอ่อน ๆ ผ่านผิวหนัง โดยใช้ระยะเวลารักษาประมาณ 1 เดือน
  • กายภาพบำบัด ในกรณีที่กล้ามเนื้ออ่อนแรง
  • การผ่าตัด สำหรับการอักเสบของเส้นประสาท เกิดจากการกดทับจากเนื้องอก
  • การฝังเข็ม

การป้องกันโรคปลายประสาทอักเสบ

  • ออกกำลังกายเป็นประจำ
  • ลดหรือหยุดดื่มแอลกอฮอล์
  • ลดหรือหยุดสูบบุหรี่
  • หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ทำให้เกิดการกดทับเส้นประสาทตลอดเวลา เช่น นั่งหรือนอนนาน ๆ ใช้งานข้อมือตลอดเวลา
  • ควบคุมระดับน้ำตาลให้อยู่ในระดับปกติ โดยเฉพาะในคนที่เป็นโรคเบาหวาน
  • ทานอาหารที่มีวิตามินบีสูง

อาการต่าง ๆ ของโรคปลายประสาทอักเสบ (peripheral neuropathy) เกิดจากความเสียหายของเส้นประสาท ทำให้การรับความรู้สึกหรือการส่งสัญญาณประสาทสูญเสียไป อาการหลัก ๆ ได้แก่ อาการชาตามปลายมือปลายเท้า การรับรู้ความรู้สึกต่าง ๆ เช่น การสัมผัส ร้อน เย็น เปลี่ยนแปลงไป บางรายอาจมีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรง อวัยวะภายในทำงานผิดปกติ ซึ่งสาเหตุของโรคอาจเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย เช่น การกดทับเส้นประสาทเป็นระยะเวลานาน ขาดสารอาหาร ขาดวิตามินบี ติดแอลกอฮอล์ หรือเป็นผลจากโรคเรื่องรังอย่างเบาวหวาน เป็นต้น การรักษาอาจใช้ยาบรรเทาอาการ การทำกายภาพบำบัด หรือการผ่าตัด

ที่มา

Peripheral neuropathy – Symptoms and causes – Mayo Clinic

Peripheral Neuropathy – Symptoms, Types and Causes – WebMD

Facebook Comments

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *